Ukończono!

Higiena rąk

• Ręce = najczęstsza droga przenoszenia drobnoustrojów w placówkach medycznych. Badania: 15% mężczyzn i 7% kobiet NIE myje rąk po toalecie

• Flora przejściowa — drobnoustroje nabyte ze środowiska, usuwane prawidłowym myciem rąk; flora stała (rezydentna) — zawsze obecna na skórze, minimalnie usuwalna

• Skóra rąk — wypielęgnowana, nawilżona, kremowana między procedurami (dezynfekcja wysusza → kremowanie odbudowuje barierę hydrolipidową)

• ZAKAZANE: sztuczne paznokcie, tipsy, żel UV, lakier, biżuteria (obrączki, zegarki), długie paznokcie — pod każdą warstwą na paznokciu toczy się życie mikrobiologiczne

• Mycie socjalne: minimum 1 MINUTA, usunięcie zabrudzeń + flory przejściowej, osuszenie jednorazowym ręcznikiem papierowym

• Higieniczne mycie: PIĘCIOKROTNIE wg schematu, normy EN 1500 i EN 1499

• Najczęściej pomijane strefy: przestrzenie międzypalcowe, kciuki, opuszki palców, przestrzeń kciuk-palec wskazujący

• Punkt mycia rąk: ciepła+zimna woda, bateria BEZDOTYKOWA (łokciowa/fotokomórka), dozownik mydło+dezynfekcja, ręczniki jednorazowe, kosz PEDAŁOWY. SUSZARKI ELEKTRYCZNE NIEDOPUSZCZALNE (unoszą mikroorganizmy → inhalacja)

• Dozowniki wielorazowe: po opróżnieniu — umyć → wysuszyć → zdezynfekować → napełnić → opisać (nazwa, data ważności). NIGDY nie dolewać do niepustego

Dezynfekcja

• Definicja: niszczenie drobnoustrojów na powierzchniach/narzędziach/skórze, NIE niszczy form przetrwalnikowych (endospor) — to odróżnia dezynfekcję od sterylizacji

• Spektrum: B=bakteriobójcze, TBC=prątkobójcze (gruźlica), F=grzybobójcze, V=wirusobójcze

• 8 etapów dekontaminacji narzędzi wielorazowych: 1) dezynfekcja wstępna (zanurzenie), 2) mycie (ręczne/mechaniczne), 3) suszenie, 4) przegląd i sortowanie, 5) pakowanie, 6) sterylizacja, 7) magazynowanie (wyrób jałowy), 8) użycie (w dacie ważności)

• Roztwory robocze: zawsze ŚWIEŻE, oryginalne opakowania (pod kluczem), wentylowane pomieszczenie, oznakowanie (nazwa+stężenie+data+godzina+podpis). NIE przelewać do innych opakowań

• Czas dezynfekcji: od włożenia OSTATNIEGO narzędzia. Skrócenie = nieskuteczna, wydłużenie = korozja

• ŚOI: rękawiczki, fartuch foliowy/jednorazowy, okulary/osłony. Pracodawca ma OBOWIĄZEK wyposażyć. 30-40 lat narażenia → alergia, astma zawodowa

• Pojemniki: SITO (wyjmowanie bez moczenia rąk) + SZCZELNA POKRYWA (zapobiega parowaniu). Po każdym użyciu: umyć → zdezynfekować → wysuszyć

• Powierzchnie czyste: spektrum B + rozszerzenia. Powierzchnie z krwią/płynami: NAJSZERSZE spektrum (B+TBC+F+V)

• FORMALDEHYD — WYCOFANY (toksyczny, rakotwórczy). Aldehyd glutarowy: <2%, wentylacja. AEROZOLE: tylko trudno dostępne miejsca, nie duże powierzchnie

• Mycie po dezynfekcji: letnia woda (białka bez denaturacji) → ciepła z detergentem → płukanie wodą destylowaną → SUSZENIE (nie wycieranie). Myjnie ultradźwiękowe: TYLKO mechaniczne odrywanie, NIE dezynfekcja

• 60% WZW B w Polsce w placówkach zdrowia, 10% to zakażenia ZAWODOWE → szczepienie OBOWIĄZKOWE

Sterylizacja

• Definicja: zniszczenie WSZYSTKICH drobnoustrojów + FORM PRZETRWALNIKOWYCH (endospor). Wyrób sterylny: ≤1 mikroorganizm na 10⁻⁶ jednostek (SAL)

• AUTOKLAWIZACJA: para wodna pod ciśnieniem — NAJSKUTECZNIEJSZA + NAJBEZPIECZNIEJSZA + NAJTAŃSZA. Parametry: 134°C/2atm/3,5-7 min (standard) lub 121°C/1atm/15-20 min. 4 etapy: nagrzanie → penetracja pary → utrzymanie temp → chłodzenie/suszenie. NIE nadaje się: guma, materiały labilne, optyka

• Sterylizacja suchym gorącym powietrzem — BŁĄD W SZTUCE (ograniczony zakres, uszkadza materiały, dłuższy czas, nieekonomiczna)

• Sterylizacja NISKOTEMPERATUROWA: tlenek etylenu (toksyczny, długie wietrzenie), para z formaldehydem, PLAZMOWA (najczęściej w szpitalach)

• Pakowanie: sortowanie (odrzucenie niedomytych/uszkodzonych/rdzy), smarowanie. Wielorazowe: kontenery z filtrem lub zaworem. Jednorazowe: torebki papierowo-foliowe, papier krepowany, włóknina, folie

• Przechowywanie: STREFA JAŁOWA (klimatyzowane, stała temp/wilgotność), data ważności na opakowaniu

• Kontrola: fizyczna (wydruki temp/ciśnienie), chemiczna (taśmy indykatorowe, Bowie-Dick niebieski→czarny), biologiczna (SPORALE — zabicie sporów)

• Dokumentacja: archiwizacja, kontrola Sanepid, postępowanie prawne — każdy cykl identyfikowalny, oceniany przez prokuratorów i sądy

Zapobieganie zakażeniom

• Przerwanie łańcucha epidemiologicznego: 1) CZYNNIK ZAKAŹNY (dekontaminacja/dezynfekcja/sterylizacja), 2) DROGA PRZENOSZENIA (higiena rąk, ŚOI, eliminacja wektorów), 3) WRAŻLIWY ORGANIZM (szczepienia, odporność, higiena)

• Obowiązki prawne personelu wynikają z ustawy o zapobieganiu zakażeniom — dokumentacja archiwizowana, kontrola Sanepidu, odpowiedzialność karna i cywilna