Ukończono!

Definicje immunologiczne

• ANTYGEN — substancja obca, 2 cechy: 1) IMMUNOGENNOŚĆ (wywoływanie odpowiedzi immunologicznej), 2) ANTYGENOWOŚĆ (wiązanie z przeciwciałami/receptorami limfocytów B i T)
• HAPTEN — drobnocząsteczkowy, ma antygenowość, ale NIE immunogenność samodzielnie; po połączeniu z białkami → NEOANTYGEN → reakcja immunologiczna; przykłady: jony metali ciężkich, antybiotyki, LATEKS, akryl; klinicznie: personel + rękawiczki lateksowe przez 20 lat → dermatoza rąk
• ALERGIA (nadwrażliwość) — NADMIERNA reakcja na antygeny potencjalnie nieszkodliwe/niepatogenne, nieproporcjonalna do zagrożenia
• ANAFILAKSJA — alergia natychmiastowa (typ I), masowe uwolnienie HISTAMINY i SEROTONINY z komórek tucznych → wstrząs anafilaktyczny (zagrożenie życia)
• AUTOANTYGEN — antygen będący składnikiem WŁASNEGO organizmu
• AUTOIMMUNIZACJA — przełamanie tolerancji na własne antygeny → autoreaktywne przeciwciała/limfocyty niszczą własne tkanki; choroby: RZS, miastenia, cukrzyca I, Graves-Basedow, łuszczyca, Hashimoto, bielactwo, toczeń
• ODPORNOŚĆ — zdolność ochrony przed zachorowaniem wskutek zakażenia lub immunizacji
• PAMIĘĆ IMMUNOLOGICZNA — szybsza/skuteczniejsza odpowiedź przy ponownym kontakcie z antygenem; komórki pamięci B i T; podstawa działania SZCZEPIONEK
• SWOISTOŚĆ — selektywne łączenie przeciwciał/receptorów z OKREŚLONYM antygenem

Narządy limfatyczne

Układ immunologiczny = narządy + komórki + naczynia limfatyczne. Funkcje: ochrona przed zakażeniami, zwalczanie nowotworów, odrzucanie przeszczepów. Fizjologiczne wyciszenie = CIĄŻA (tolerancja płodu) PIERWOTNE (centralne): - GRASICA — dojrzewanie limfocytów T, zanik z wiekiem, eliminacja limfocytów T rozpoznających własne antygeny - SZPIK KOSTNY — hematopoeza (erytrocyty, leukocyty), dojrzewanie limfocytów B WTÓRNE (obwodowe): - WĘZŁY CHŁONNE — oczyszczanie chłonki, efektorowe limfocyty B i T - ŚLEDZIONA — eliminacja antygenów z krwi, usuwanie starych erytrocytów/płytek; można żyć BEZ śledziony, ale z obniżoną odpornością - MIGDAŁKI — grudki w drogach oddechowych - KĘPKI PEYERA — grudki w ścianie przewodu pokarmowego - WYROSTEK ROBACZKOWY — grudki, marginalna rola

Komórki immunologiczne

LIMFOCYTY B — szpikowe, odpowiedź HUMORALNA (przeciwciała), receptory immunoglobulinowe, subpopulacje B1/B2 LIMFOCYTY T — dojrzewają w GRASICY: - T pomocnicze (Th) = wspomaganie, kontakt z APC, cytokiny - T cytotoksyczne (Tc) = zabijanie zakażonych/nieprawidłowych komórek - T regulacyjne (supresorowe) = hamowanie odpowiedzi, zapobieganie AUTOAGRESJI MAKROFAGI — komórki żerne (fagocyty), odporność WRODZONA (nieswoista), pochłaniają+niszczą+usuwają; prekursory = MONOCYTY we krwi GRANULOCYTY (komórki ziarniste, ze szpiku, żerne): - NEUTROFILE (obojętnochłonne) = pierwsza linia obrony, główne komórki stanu zapalnego; wzrost w BAKTERYJNYCH, spadek w WIRUSOWYCH; żyją do 3 DNI - EOZYNOFILE (kwasochłonne) = pasożyty wielokomórkowe + alergie, pod wpływem IL-5 - BAZOFILE (zasadochłonne) = alergie Komórki NK — spontaniczna cytotoksyczność, składnik odporności wrodzonej

Przeciwciała — immunoglobuliny

Białka (glikoproteiny) produkowane przez limfocyty B i plazmocyty | Klasa | Odpowiedź | Łożysko | Dopełniacz | t½ | Cechy szczególne | |-------|-----------|---------|------------|-----|------------------| | IgM | PIERWOTNA | NIE | TAK | 5 dni | Świeże zakażenie | | IgG | WTÓRNA | TAK | TAK | 23 dni | Przebyte zakażenie, chroni płód | | IgA | wydzielnicza | NIE | NIE | 6 dni | Błony śluzowe, MLEKO MATKI | | IgE | alergiczna | NIE | NIE | 2 dni | Alergie typ I, pasożyty | | IgD | receptor | NIE | NIE | 3 dni | Receptor antygenowy limf. B | Klinicznie: IgM = wczesne/ŚWIEŻE zakażenie; IgG = późne/PRZEBYTE zakażenie

Dopełniacz i cytokiny

• Układ dopełniacza — kilkadziesiąt białek w osoczu, mediator immunologiczny; wiążą go IgM i IgG
• Cytokiny prozapalne — regulują typ/nasilenie odpowiedzi: interleukiny (IL-2, 4, 6, 10, 12, 17, 23), interferon, TNF
• IL-17 i IL-23 = cele leków biologicznych w RZS i łuszczycy