Ukończono!

Układ wydalniczy - podsumowanie

Nefron — budowa i funkcja

• Nefron to podstawowa jednostka strukturalno-czynnościowa nerki (~1 mln/nerkę)
• Składa się z ciałka nerkowego (kłębuszek + torebka Bowmana) i systemu kanalików
• Kolejność: kłębuszek → kanalik proksymalny → pętla Henlego → kanalik dystalny → kanalik zbiorczy

Trzy procesy tworzenia moczu

• Filtracja — przesączanie osocza w kłębuszku, tworzy mocz pierwotny (~180 l/dobę)
• Resorpcja — wchłanianie zwrotne substancji z kanalika do krwi (głównie kanalik proksymalny)
• Sekrecja — transport substancji z krwi do kanalika (jony H⁺, K⁺, leki, toksyny)

Mocz pierwotny vs ostateczny

• Mocz pierwotny: ~180 l/dobę, zawiera glukozę, aminokwasy, elektrolity, mocznik
• Mocz ostateczny: ~1,5 l/dobę, bez glukozy i aminokwasów, zagęszczony
• Bariera filtracyjna nie przepuszcza białek wielkocząsteczkowych i elementów morfotycznych

Resorpcja kanalikowa

• Główne miejsce: kanalik proksymalny (65-70% filtratu)
• Glukoza — całkowita resorpcja (glukozuria = patologia, np. cukrzyca)
• Kreatynina — brak resorpcji (marker GFR)

Kluczowe struktury

• Torebka Bowmana — otacza kłębuszek, zbiera mocz pierwotny
• Pętla Henlego — tworzy gradient osmotyczny (mechanizm przeciwprądowy)
• Kanalik zbiorczy — ostateczne zagęszczanie moczu pod wpływem ADH

Czynność wewnątrzwydzielnicza nerek

• Erytropoetyna (EPO) — stymuluje produkcję erytrocytów w szpiku
• Renina — reguluje ciśnienie tętnicze (układ RAA)
• Aktywna witamina D₃ (kalcytriol) — gospodarka wapniowo-fosforanowa
• Uwaga: insulina (trzustka), adrenalina (nadnercza), tyroksyna (tarczyca) — NIE są hormonami nerkowymi

Znaczenie kliniczne

• Proteinuria (białkomocz) → uszkodzenie bariery filtracyjnej kłębuszka
• Glukozuria → przekroczenie progu nerkowego lub uszkodzenie SGLT2
• Utrata nefronów → niewydolność nerek, zaburzenie oczyszczania krwi