Ukończono!

Procesy adaptacyjne komórek

Komórka jest PLASTYCZNĄ strukturą biologiczną — nie ginie od razu pod wpływem niekorzystnego czynnika. Najpierw próbuje się ZAADAPTOWAĆ.

Ciąg adaptacji: adaptacja → uszkodzenie odwracalne → uszkodzenie nieodwracalne → śmierć.

• PRZEROST (HIPERTROFIA) — powiększenie komórek BEZ zwiększenia liczby. Wzmożona synteza białek i organelli. Fizjologiczny: macica w ciąży (estrogeny), mięśnie sportowców. Patologiczny: serce w nadciśnieniu tętniczym.
• ROZROST (HIPERPLAZJA) — zwiększenie LICZBY komórek (nowe komórki). Może współistnieć z przerostem.
• METAPLAZJA — zamiana jednego typu dojrzałych komórek na inny, ODWRACALNA. Nowe komórki lepiej tolerują czynnik. Przykład: u palaczy nabłonek walcowaty → płaski. Długotrwała metaplazja zwiększa ryzyko nowotworu.

Czynniki uszkadzające i homeostaza

Czynniki uszkadzające: chemiczne (alkohol, leki), zakaźne (bakterie, wirusy, grzyby, pasożyty), fizyczne (promieniowanie, urazy), immunologiczne, defekty genetyczne, zaburzenia odżywiania, starzenie, HIPOKSJA (niedotlenienie).

HOMEOSTAZA = równowaga wewnętrzna organizmu. Hipoksja jest jednym z najważniejszych czynników ją zaburzających.

Insulinooporność: insulina nie działa → glukoza nie wnika do komórek → komórki głodują → zanikają i umierają.

Uszkodzenia ODWRACALNE: zwyrodnienie, stłuszczenie. Uszkodzenia NIEODWRACALNE: martwica, apoptoza.

Cztery typy zwyrodnień

Typ I — białkowe: - Miąższowe/ziarniste (NAJŁAGODNIEJSZE) — komórka obrzmiewa, ziarnistości białkowe - Wodniczkowe (cięższe) — wodniczki = puste przestrzenie z płynem - Szkliste — lśniące masy białkowe, np. w nerkach (kłębuszki → zaburzona filtracja → niewydolność) - Skrobiawica (amyloidoza) — odkładanie amyloidu w wielu narządach

Typ II — tłuszczowe: - Stłuszczenie — krople tłuszczu WEWNĄTRZ komórek (najczęściej wątroba) - Otłuszczenie — rozrost tkanki tłuszczowej MIĘDZY komórkami (np. serce)

Typ III — węglowodanowe: - Glikogenowe — nadmiar glikogenu (nerki w cukrzycy) - Śluzowe — śluz w komórkach nabłonkowych (rak śluzowo-komórkowy) - Śluzakowate — substancje śluzopodobne w tkance łącznej (serce)

Typ IV — mineralne i barwnikowe: - Wapnienie dystroficzne — w tkankach uszkodzonych, normokalcemia - Wapnienie przerzutowe — w tkankach prawidłowych, hiperkalcemia - Barwniki wewnątrzpochodne: bilirubina (żółtaczka), melanina, hemosyderyna - Barwniki zewnątrzpochodne: pył węglowy (pylica)

Śmierć komórki — 5 rodzajów

• APOPTOZA — zaprogramowana, kontrolowana, BEZ zapalenia. Niezbędna: rozwój embrionalny, homeostaza, eliminacja uszkodzonych komórek, regulacja immunologiczna.
• NEKROZA — patologiczna, gwałtowna, Z zapaleniem. Czynniki zewnętrzne.
• KATASTROFA MITOTYCZNA — defekt podziału komórki.
• AUTOFAGIA — samotrawienie przy niedoborach.
• PYROPTOZA — zapalna śmierć, aktywacja kaspaz zapalnych.

Rodzaje martwicy

Nekroza jest NIEODWRACALNA. Leczenie: nekrektomia + antybiotykoterapia.

Zgorzel (gangrena)

POWIKŁANIE martwicy + bakterie gnilne: - Jasna/sucha — słabe unaczynienie, wysycha i czernieje (miażdżyca) - Ciemna/mokra — nadmiar naczyń, wilgotna, cuchnąca - Gazowa — Clostridium perfringens, trzeszczenie jak styropian, BARDZO NIEBEZPIECZNA

Powikłanie: SEPSA (zatrucie organizmu toksynami z ogniska).

Kaskada śmierci i diagnostyka wątroby

KASKADA UMIERANIA: sygnał śmierci z komórki na komórkę lawinowo. Muchomor sromotnikowy → 90% hepatocytów w 2 godziny.

Diagnostyka wątroby: - USG — wielkość, stłuszczenie (NIE włóknienie) - Elastografia/SWE — włóknienie - Biopsja — NAJDOKŁADNIEJSZA (marskość + zapalenie)