Nerwy czaszkowe i szyja — podsumowanie ### Jama ustna i gardło - Kolejność badania: wargi → przedsionek → jama ustna właściwa → tylna ściana gardła - Szpatułka: na 2/3 tylnej części języka, NIE dotykać ściany gardła/języczka - Komenda 'A': uniesienie podniebienia, położenie języczka | Komenda 'E': ocena nerwu IX i X - Asymetryczne uniesienie + odchylenie języczka = dysfunkcja nerwu BŁĘDNEGO (X) → zaburzenia POŁYKANIA ### Zmiany w jamie ustnej - Opryszczka (HSV): pęcherzyki | Afty: białe z czerwoną obwódką (nawracające = Leśniowski-Crohn!) - Kandydoza/pleśniawki: białe naloty (immunosupresja, sterydy wziewne, niemowlęta) | Zajady: pęknięcia kącików - LEUKOPLAKIA (biała) i ERYTROPLAKIA (czerwona) = zmiany przednowotworowe, erytroplakia POWAŻNIEJSZA - Język: truskawkowy (PŁONICA), geograficzny, bruzdowaty, włochaty, wygładzony (niedobory Fe/B12) ### Migdałki - Naloty = angina bakteryjna | Żywo czerwone BEZ nalotów = wirusowe - Rozpulchnione z kryptami = przewlekłe | Tonsylolity = kamienie (zapach!) - 'CAŁUJĄCE SIĘ MIGDAŁKI' (stykające w linii środkowej) = CZERWONA FLAGA → ryzyko uduszenia! - Ropień okołomigdałkowy = jednostronne uwypuklenie + przesunięcie języczka ### Węzły chłonne - Grupy: potyliczne, zauszne, przeduszne, podżuchwowe, podbródkowe, szyjne przednie/tylne, nadobojczykowe - Technika: OBURĄCZ, porównując symetrycznie - Oceniamy: wielkość, bolesność, konsystencja, ruchomość, zlewanie, skóra nad węzłem - Miękki + bolesny + ruchomy = ZAPALNY | Twardy + niebolesny + nieprzesuwalny = NOWOTWÓR - Węzeł NADOBOJCZYKOWY (każdy!) = CZERWONA FLAGA → pilna diagnostyka onkologiczna - Objawy alarmowe: nocne poty, utrata masy, osłabienie, świąd, nawracające infekcje ### Ślinianki - Przyuszna: przed uchem, ujście na policzku naprzeciw górnego zęba trzonowego, masaż od tyłu - Podżuchwowa: palpacja DWURĘCZNA, ujście przy wędzidełku języka ### Tarczyca - Wywiad 5 pytań: masa ciała, kołatanie serca, tolerancja ciepła/zimna, zmęczenie, skóra/włosy - Anatomia: płaty nie większe niż dystalne paliczki kciuka (~4×2×2 cm) - Hormony: TSH↑ + FT3/FT4↓ = niedoczynność | TSH↓ + FT3/FT4↑ = nadczynność - Przesiew noworodków: krew włośniczkowa ~3. doba, TSH, hormony DOPIERO PO pobraniu krwi - Niedoczynność: wolna przemiana, zaparcia, obrzęki mukopolisacharydowe (BEZ dołka), włosy łamliwe - Nadczynność (Graves-Basedow): tachykardia, chudnięcie, drżenie (objaw MARMONA/HARGOTA), wole, wytrzeszcz - Objawy oczne: GRAEFE (powieka nie nadąża w DÓŁ), KOCHER (w GÓRĘ), JELINEK (ciemne powieki), HERTOG (wyłysienie 1/3 brwi) - Tchawica: prostopadle we wcięciu mostkowo-obojczykowym, jednakowy odstęp; przesunięcie → odma/guz/węzeł ### Nerwy czaszkowe — przegląd | Nr | Nazwa | Funkcja | Badanie | |----|-------|---------|--------| | I | Węchowy | Węch | Zapachy, każde nozdrze osobno, zasłonięte oczy | | II | Wzrokowy | Widzenie | Snellen, pole widzenia (konfrontacyjna), oftalmoskopia | | III | Okoruchowy | Ruchy oka, powieka, źrenica | Ptoza+mydriaza+ogr. ruchów = uszkodzenie | | IV | Bloczkowy | Ruch w dół i do nosa | Oczopląs pionowy | | V | Trójdzielny | Czucie twarzy + żucie | Dotyk/ból/temp., zaciskanie zębów | | VI | Odwodzący | Odwodzenie oka | Uszkodzenie → patologia PNIA MÓZGU | | VII | Twarzowy | Mimika | Uśmiech, czoło, policzki, dzióbek; maskowata = parkinsonizm | | VIII | Przedsionkowo-ślimakowy | Słuch + równowaga | Rinne, Weber, szept | | IX+X | Językowo-gardł. + błędny | Gardło, połykanie | Komenda 'A'+'E'; chrypka+krztuszenie = nerw X | | XI | Dodatkowy | Siła barków | Wzruszanie ramion z oporem ku dołowi | | XII | Podjęzykowy | Ruchy języka | Wysunięcie — zbaczanie w stronę uszkodzenia | ### Skale oceny - AVPU: A=Alert, V=Voice, P=Pain, U=Unresponsive; V/P/U → lekarz + Glasgow - Glasgow GCS: oczy (4-1) + słowa (5-1) + ruch (6-1); 15=norma, ≤8=ciężkie, 3=śpiączka - BEFAST: B=Balance, E=Eyes, F=Face, A=Arms, S=Speech, T=Time (okno 4,5h, społeczeństwu 4h, 30min na TK) ### Czerwone flagi neurologiczne - Najsilniejszy ból głowy w życiu → krwawienie podpajęczynówkowe → TK - Niedowład/asymetria/opadanie kącika → udar | Afazja → udar | Zaburzenia widzenia → udar/TIA - Pierwszy napad drgawek → GLIKEMIA! - Choroby ryzyka: nadciśnienie → udar, cukrzyca → neuropatia, migotanie → udar zatorowy ### Objawy oponowe - Wskazania: zapalenie opon, zapalenie mózgu, krwotok podpajęczynówkowy, guzy. NIE po urazie! - Sztywność karku: leżąc bez poduszki, bierne przyginanie głowy → opór/ból - Kernig: noga 90° w biodrze+kolanie → próba wyprostowania → opór = (+) - Brudziński górny: przyginanie głowy → odruchowe zgięcie nóg - Brudziński dolny: zginamy jedną nogę → druga odruchowo się zgina - Trójnóg (Amos): z leżącej do siedzącej → podpieranie rękami z tyłu