Ukończono!

Definicja szpitalnego zakażenia pokarmowego

Według CDC: nagła biegunka niebędąca efektem leczenia, diagnostyki ani zaostrzenia choroby + nudności/wymioty lub potwierdzony enteropatogen. Biegunka szpitalna: pojawia się 48-72H od przyjęcia + ≥3 stolce biegunkowe na dobę. Do zakażeń pokarmowych szpitalnych zalicza się: dur brzuszny, salmonelloza, czerwonka, zapalenie żołądka/jelit, WZW A, rotawirus, C. difficile.

Dur brzuszny i inne zakażenia pokarmowe

Dur brzuszny (Salmonella typhi, Enterobacteriaceae): wysoka gorączka, ból brzucha, najpierw zaparcia → potem biegunka. Czerwonka (Shigella): biegunka Z KRWIĄ, wysoka gorączka 1-7 dni po zakażeniu, źródło — produkty mleczne. Gronkowcowe zatrucie (MRSA, enterotoksyna): biegunka ~6H po mleku/wędlinach/mięsie. C. perfringens: biegunka/nudności/wymioty ~12H po źle przechowywanych produktach mięsnych. Bacillus cereus: bóle brzucha, biegunka, wymioty. BOTULIZM (C. botulinum): toksyna CIEPŁOLABILNA, nudności/wymioty/biegunka + zaburzenia WIDZENIA/POŁYKANIA/MOWY, paraliż wiotki, problemy z oddychaniem, możliwy zgon. Objawy 12-36H po skażonej żywności (konserwy).

WZW A (wirusowe zapalenie wątroby typu A)

W Polsce rzadkie, ale wzrost w 2025 (~146 przypadków). HAV bardzo odporny: wytrzymuje 60°C do 1H, w temp. do 25°C miesiąc, w -20°C kilka lat zakaźny. Niszczą go: sterylizacja, UV, formalina, chlor. Inkubacja: 2 tyg.–50 dni (średnio 1-6 tyg.). Nagły początek, ALAT narasta 2 tyg. PRZED objawami, wątroba powiększona 2-3 tyg. U dorosłych przebieg cięższy niż u dzieci (u dzieci często bezobjawowo!). Wirus w kale 2-3 tyg., szczyt wydalania 7 DNI PRZED żółtaczką, zanika tydzień po. Diagnostyka: IgM+IgG + antygen w kale/wątrobie/żółci/krwi. IgM w pierwszych dniach, utrzymuje >1 rok. Profilaktyka nieswoista: higiena rąk, ochrona wody/żywności. Swoista: immunoglobulina (do 7 DNI od ekspozycji) lub szczepionka inaktywowana (odporność 10-15 lat, sprawdzać przeciwciała przed wyjazdem).

Salmonelloza szpitalna

Główne źródło: JAJKA (skorupki). Dawka zakaźna: 100 000 komórek. Objawy po dobie od spożycia, biegunka ustępuje ~5 dni. Profilaktyka: mycie rąk, zmywarka/wyparzarka, niska temperatura, nie rozmrażać ponownie, oddzielna półka na mięso/jajka, mycie jaj przed rozbiciem, parzenie jaj 10 SEK we wrzątku.

Kampylobakterioza

Campylobacter jejuni, odzwierzęca (bydło, koty). Dawka zakaźna: 500-700 komórek (BARDZO NISKA!). Wydalanie: 10⁹-10¹¹ komórek w kale (ogromne ryzyko skażenia). Wrota: przewód pokarmowy + ŁOŻYSKO MATEK (zakażenie płodu u nosicielek).

Clostridioides difficile (CDI)

Dawniej Clostridium difficile. Laseczka Gram-DODATNIA, BEZTLENOWA. Dwie formy: wegetatywna (wrażliwa na dezynfekcję) i przetrwalnikowa/spory (odporne, do 6 MIESIĘCY na powierzchniach!). Kolonizacja u dzieci <2 lat w 70%. Typ PCR027 (NAP1/BI/027) = zwiększona zjadliwość. Toksyny: A (enterotoksyna), B (cytotoksyna), binarna C (PCR w PZH Warszawa). Enzymy niszczące cytoszkielet nabłonka. Czynniki ryzyka: ANTYBIOTYKOTERAPIA (główny!), inhibitory pompy protonowej, wiek >65 lat, immunosupresja, ZOL/ZOP. CDI szpitalne: po 48H LUB <28 DNI od ostatniej hospitalizacji. Postacie: łagodna (biegunka), ciężka (OIT, kolektomia, zgon), PIORUNUJĄCA (hipotensja, wstrząs, niedrożność, jelito olbrzymie), ogniskowa (≥2 przypadki). Powikłania: rzekomobłoniaste zapalenie jelit, toksyczne rozdęcie okrężnicy, perforacja, zgon. Diagnostyka: kał PŁYNNY, GDH DODATNIA + toksyna A i/lub B DODATNIA. Nawrót: <8 TYGODNI od pierwszego epizodu.

Leczenie: METRONIDAZOL lub WANKOMYCYNA doustnie (działanie miejscowe w jelitach). Niefarmakologiczne: przeszczep flory bakteryjnej (FMT) — gdy farmakologia nie działa, nawroty, pogorszenie.

Higiena rąk przy CDI: JEDYNY WYJĄTEK — najpierw UMYĆ (redukuje spory) potem ZDEZYNFEKOWAĆ. Dezynfekcja: preparaty SPOROBÓJCZE (na bazie CHLORU). Czwartorzędowe związki amoniowe NIEWYSTARCZAJĄCE. Izolacja: sala izolacyjna/kohortowanie, wydzielony sprzęt, naczynia/sztućce jednorazowe, piżama jednorazowa. System PlexiSeal: rurka w odbycie + zbiornik, 14 DNI, OIT/ZOL, personel bez kontaktu z kałem. Rozprzestrzenianie CDI: szerokie antybiotyki, brak higieny, brak izolatek, brak PlexiSeal, nieprawidłowe endoskopy. Endoskopy: manualne przeczyszczenie kanałów PRZED myjnią-dezynfektorem.

Antybiotykoterapia i profilaktyka

Wtórne zapalenie otrzewnej: antybiotyk w ciągu 24H od rozlania treści pokarmowej! Po 24H nie zapobiegnie zakażeniu. Główny patogen: E. coli, Enterococcus (~1/3). Racjonalna antybiotykoterapia: łagodne/umiarkowane pozaszpitalne = UNIKAĆ antybiotyków. Stosować tylko gdy BEZDYSKUSYJNIE konieczne. Higiena personelu: dezynfekcja po wejściu na oddział, przed wyjściem, dezynfekcja TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH i DŁUGOPISÓW.