Wynik quizu – ocena 2 (ndst)

Receptory i narządy zmysłów – podsumowanie

Receptory

• Mechanoreceptory – dotyk, słuch, równowaga; chemoreceptory – smak, węch, O₂/CO₂
• Termoreceptory – temperatura; fotoreceptory (pręciki, czopki) – światło; nocyceptory – ból
• Człowiek najbardziej wyczulony na smak gorzki (ochrona przed truciznami)
• Ośrodkowe chemodetektory rdzenia przedłużonego reagują na pH/CO₂

Zmysły

• Narząd równowagi i słuchu – w uchu wewnętrznym; receptory słuchu = komórki rzęsate narządu Cortiego
• Tonotopia ślimaka: tony niskie – szczyt, tony wysokie – podstawa
• Fotopigmenty zawierają pochodną witaminy A (retinal)
• Dołek środkowy (czopki) – największa ostrość; obwód (pręciki) – słabe światło
• Krótkowzroczność – obraz przed siatkówką; adaptacja – przystosowanie do oświetlenia

Odruchy i łuk odruchowy

• Łuk: receptor → droga dośrodkowa → ośrodek nerwowy → droga odśrodkowa → efektor
• Monosynaptyczny (1 synapsa, np. na rozciąganie/kolanowy) vs polisynaptyczny (wiele synaps, np. korowy, zginania)
• Babiński – fizjologiczny do ~1 r.ż., u dorosłego patologiczny (droga piramidowa)
• Odruch konsensualny – zwężenie źrenicy oka nieoświetlanego

Drogi i ośrodki

• Swoiste drogi – szybkie, precyzyjne, świadome; nieswoiste – wolne, rozlane, pobudzenie/czuwanie
• Dywergencja – jeden neuron → wiele; konwergencja – wiele → jeden
• Układ piramidowy – ruchy dowolne; pola kory: ciemieniowy (czuciowy), czołowy (ruchowy), potyliczny (wzrokowy)
• Reprezentacja korowa proporcjonalna do precyzji ruchów, czucia i gęstości receptorów

Układ autonomiczny

• Efektory: mięśnie gładkie, mięsień sercowy, gruczoły
• Współczulny (Th1–L2, rogi boczne) – hamuje mikcję i trawienie, rozszerza źrenicę
• Przywspółczulny (pień mózgu + S2–S4) – pobudza mikcję i trawienie, zwęża źrenicę

Neuroprzekaźnik

• Uwalniany do szczeliny synaptycznej po napływie Ca²⁺ do części presynaptycznej