Wynik quizu – ocena 2 (ndst)

Starożytność i renesans

• Marcus Terentius Varro (116-27 p.n.e.) – w trzech księgach o rolnictwie (De re rustica) ostrzegał przed terenami mokradłowymi: maleńkie stworzenia (animalia quaedam minuta), niewidoczne gołym okiem, unoszą się w powietrzu i dostając się przez usta lub nos wywołują choroby – jedno z najwcześniejszych przeczuć istnienia drobnoustrojów
• Girolamo Fracastoro (1546) – zaproponował teorię przenoszenia chorób przez „nasiona/zarodki" (seminaria), opisał tyfus, był lekarzem Soboru Trydenckiego; od bohatera jego wiersza – chorego pasterza SYFILUSA – pochodzi nazwa kiły (syfilis)

Okres przedpasteurowski

• Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723) – odkrywca świata mikroorganizmów, w 1672 r. skonstruował pierwszy mikroskop (powiększenie 200-300x), oglądał krople wody, ślinę i odchody, sformułował teorię o milionach drobnoustrojów
• Pier Antonio Micheli – włoski botanik, odkrył rodzaje Aspergillus i Botrytis, udowodnił że grzyby mają zarodniki; opisał ~1900 roślin (1400 nowych, 900 grzybów); eksperyment z zarodnikami na melonie (rośnie ten sam grzyb) obalał teorię samorództwa; zmarł 1736 na zapalenie opłucnej
• Otto Müller – duński biolog, grupował bakterie w rodzaje i gatunki (systematyka drobnoustrojów)
• Christian Gottfried Ehrenberg – niemiecki przyrodnik, praca doktorska o grzybach (1818), zgromadził 40 tys. preparatów, 5 tys. próbek, 3 tys. rysunków, ~1000 listów naukowych
• Friedrich Heine (1840) – sformułował kryteria roli drobnoustrojów w wywoływaniu chorób (teoria zarazków)

Teoria komórkowa

• Robert Hooke (1665) – jako pierwszy obejrzał korek pod mikroskopem, widział martwe ściany komórkowe; początek teorii komórkowej
• Schleiden (botanik) + Schwann (zoolog), 1838 – sformułowali teorię komórkową: komórka = podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna wszystkich organizmów żywych
• Rudolf Virchow (1855) – omnis cellula e cellula (każda komórka pochodzi od komórki) – nowe komórki powstają wyłącznie z podziału istniejących komórek

Ludwik Pasteur (1822-1895)

• 1848 – kwas winowy, chiralność → początek stereochemii
• 1857 – fermentacja + zasada „omne vivum ex vivo" (wszelkie życie pochodzi od życia) → obalenie samorództwa
• 1877 – wyizolował czyste hodowle, opracował podłoża płynne
• Wynalazca szczepionek: kurza cholera (osłabione bakterie → przeciwciała), 1881 wąglik (pokaz na owcach), 1885 wścieklizna (9-letni Joseph Meister pogryziony przez wściekłe zwierzę – przeżył)
• Pasteryzacja – od jego nazwiska
• Instytut Pasteura (1888, Paryż); uczniowie: ROUX (błonica), YERSIN (dżuma → Yersinia pestis), CALMETTE (gruźlica), MIECZNIKOW (immunologia)
• Trzy córki Pasteura zmarły na dur brzuszny

Robert Koch – twórca mikrobiologii lekarskiej

• Podłoża stałe (agar, żelatyna), metody barwienia bakterii
• 1882 – odkrycie prątków gruźlicy; 1883 – przecinkowiec cholery
• 4 postulaty Kocha: 1) drobnoustrój u WSZYSTKICH chorych, 2) wyizolowany w czystej kulturze, 3) po ponownym wprowadzeniu wywołuje TĘ SAMĄ chorobę, 4) ponownie wyizolowany od zakażonego
• Aparat Kocha – sterylizacja parą wodną, niszczy przetrwalniki wąglika
• Uczniowie: LÖFFLER (maczugowiec błonicy), GAFFKY (Salmonella typhi), BEHRING (toksyna błonicza), KITASATO (Clostridium tetani), SHIGA (czerwonka)

Antyseptyka i inne postacie

• Joseph Lister – ojciec antyseptyki; 1860 potwierdził teorię przenoszenia przez drobnoustroje; opisał HOSPITALIZM (zakażenia szpitalne); „wielka czwórka": róża, posocznica, gangrena szpitalna, ropnica; fenol do dezynfekcji → śmiertelność spadła do 10%; wynalazca soczewki achromatycznej
• Ferdynand Cohn – współpracownik Kocha, odkrył przetrwalniki Bacillus subtilis, medal Leeuwenhoeka
• John Tyndall – tyndalizacja (trzykrotna pasteryzacja), efekt Tyndalla (rozpraszanie światła przez koloid)
• Hans Christian Gram – metoda barwienia → Gram-dodatnie (gruba ściana, fioletowe) / Gram-ujemne (cienka ściana, różowe)
• Ilya Miecznikow – twórca immunologii, odkrywca fagocytozy, Nobel 1908 z Paulem Ehrlichem
• Aleksander Fleming – lizozym + PENICYLINA, Nobel 1945; cytat o niezwykłych zjawiskach
• Paul Ehrlich – substancja przeciw krętkom bladym (kiła) → era chemioterapii
• Gerard Domagk (1935) – sulfonamid; Selman Waksman (1943) – streptomycyna
• Jan Danysz – paratyfus mysi, biologiczne zwalczanie szkodników, współpraca z Marią i Piotrem Curie (rad + nowotwory), fenomen Danyża (jady/przeciwjady)