Wynik quizu – ocena 2 (ndst)

Mikrobiologia W1 - Budowa i klasyfikacja bakterii

Grupy drobnoustrojów

• Wirusy: 18-600 nm, pasożyty wewnątrzkomórkowe, zawierają DNA LUB RNA (nigdy oba). Priony - białka bez kwasów nukleinowych. Przełamują barierę międzygatunkową (ptasia/świńska grypa, COVID-19). Ponad 2000 gatunków, ~650 u ludzi/zwierząt. - Bakterie: prokarioty (brak jądra, mitochondriów, Golgiego, RE), 0,5-20 µm, rozmnażanie bezpłciowe. Gram-dodatnie (gronkowce, paciorkowce) vs gram-ujemne (E. coli, pałeczki). - Grzyby: eukarioty (jądro, mitochondria, Golgi, RE). Jednokomórkowe (drożdżopodobne) lub wielokomórkowe (pleśnie). - Pasożyty: eukarioty, 1 µm - 10 m (tasiemiec). Skomplikowane cykle rozwojowe. Glisty, tasiemce, lamblie, owsiki, Toxoplasma.

Klasyfikacja morfologiczna bakterii

• Kuliste (ziarniaki): dwoinki (Diplococcus), paciorkowce (Streptococcus - łańcuszki/koraliki), gronkowce (Staphylococcus - kiść winogron), pakietowce (Sarcina). - Cylindryczne: pałeczki, laseczki (z endosporą, np. wąglik), łańcuszkowce. - Spiralne: przecinkowiec (V. cholerae - łuk), śrubowiec (luźna spirala), krętek (Borrelia - borelioza, Treponema - kiła).

Barwienie Grama

• Opracowane przez Hansa Christiana Grama. Podział wg zawartości mureiny (peptydoglikanu). - Gram-dodatnie (fioletowe): gruba mureina. Gronkowce, paciorkowce, maczugowce. Wrażliwe na penicylinę. - Gram-ujemne (różowe): cienka mureina + błona zewnętrzna (białka, fosfolipidy, LPS). E. coli, pałeczki durowe, przecinkowiec cholery.

Budowa komórki bakteryjnej

• Cytoplazma: nukleoid (koliste DNA/genofor bez błony jądrowej), rybosomy. - Błona komórkowa: białkowo-lipidowa, BEZ cholesterolu. Mezosomy (wpuklenia - oddychanie u tlenowych). - Ściana komórkowa: mureina/peptydoglikan - nadaje kształt, decyduje o barwieniu Grama. - Błona zewnętrzna: TYLKO gram-ujemne (białka + fosfolipidy + LPS). - Otoczka śluzowa: polisacharydy, ochrona przed wysychaniem. - Rzęski: aparat ruchu. Fimbrie: adhezja (utrudniają usunięcie). Pilusy: łączą komórki podczas koniugacji. - Plazmidy: małe koliste DNA z genami oporności na antybiotyki - przekazywane między bakteriami!

Endospory

• Formy przetrwalnikowe laseczek, wyjątkowa odporność na temperaturę, wysuszenie, chemikalia. - Umiejscowienie: centralne (wrzeciono), dystalne (pałeczka do bębna). - Do zniszczenia wymagana sterylizacja (dezynfekcja niewystarczająca!).

Metabolizm i rozmnażanie

• Autotrofy vs heterotrofy. Oddychanie tlenowe, beztlenowe, względnie beztlenowe. - Rozmnażanie bezpłciowe. Procesy płciowe: koniugacja (mostki/pilusy), transformacja (wolne DNA), transdukcja (bakteriofagi). - 4 fazy wzrostu: zastój → logarytmiczny → stacjonarna → zamieranie.

Toksyny bakteryjne

• Endotoksyny: lipid A (LPS) gram-ujemnych, uwalniane po rozpadzie komórki → gorączka, wstrząs septyczny. - Egzotoksyny: białka wydzielane przez żywe gram-dodatnie. Najsilniejsze: toksyna botulinowa i tężcowa. Typy: uszkadzające błony (streptolizyna O), wewnątrzkomórkowe (toksyna cholery, błonicza), superantygeny. - Anatoksyny (toksoidy): egzotoksyny pozbawione toksyczności → szczepionki (przeciwtężcowa, przeciwbłonicza).

Biofilm i drogi zakażeń

• Biofilm: struktura 3D, przewlekłe zakażenia, fimbrie ułatwiają tworzenie. - Zakażenie = czynnik biologiczny + droga zakażenia + wrażliwy organizm. - Drogi: kontaktowa (brudne ręce - najczęstsza!), powietrzna, pokarmowa, wertykalna, krwi, wektory (komar→malaria, kleszcz→borelioza). - Endogenne (własna mikrobiota) vs egzogenne (środowisko). - E. coli: pozytywna rola (mikrobiota, witamina K, wskaźnik czystości wody) vs negatywna (ZUM, rany operacyjne, zapalenie opon K1, biegunki).